Olej z wiesiołka – skład, właściwości i korzyści dla organizmu – kiedy warto rozważyć suplementację?

Czasem najciekawsze składniki kryją się w roślinach, obok których przechodzimy bez większej uwagi. Wiesiołek dwuletni jest jedną z nich – większość z nas na pewno choć raz go widziała.

O jakich składnikach mowa? Dlaczego zamykamy je w kapsułkach? Jakie znaczenie ma forma suplementu diety? Poznaj właściwości oleju z wiesiołka.

Czy wiesz, jak wygląda wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis L.)?

Wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis L.) jest rośliną o charakterystycznej wysokiej łodydze i żółtych kwiatach. W Polsce możemy znaleźć go na łąkach i przy drogach (kwitnie od czerwca do września). [1]

Jakich składników dostarcza olej z wiesiołka?

Surowiec ceni się głównie ze względu na wysoką zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6 (w szczególności dwóch, którym za chwilę przyjrzymy się bliżej). [3]

Olej z wiesiołka jest źródłem bardzo cennych składników, które wspólnie składają się na sposób jego działania na nasz organizm. Najważniejsze substancje biologicznie czynne to:

• kwas linolowy i gamma-linolenowy (już wspomniane nienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-6),
• kwas oleinowy (z rodziny omega-9),
• antocyjany,
• flawonoidy,
• garbniki,
• tokoferole,
• liczne związki fenolowe. [2-5]

W każdej z tych grup można wymienić kilka, a nawet kilkanaście konkretnych związków, które są charakterystyczne dla oleju z wiesiołka. Dla nas jednak ważniejsze od wyliczania ich długich i chemicznych nazw będzie pokazanie, w jakich obszarach zdrowia składniki oleju z wiesiołka mogą mieć największe zastosowanie.

Kwasy tłuszczowe w oleju z wiesiołka – najważniejsze, co musisz wiedzieć

Jak już wiesz, olej z wiesiołka należy do olejów roślinnych bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe. W jego składzie dominują kwasy z rodziny omega-6: kwas linolowy (LA) oraz kwas gamma-linolenowy (GLA). W mniejszej ilości występuje w nim również kwas oleinowy, który należy do rodziny kwasów omega-9. [3-5]

LA należy do NNKT – niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Nasz organizm nie potrafi samodzielnie go wyprodukować. Z tego powodu musimy dostarczać go w diecie. [6]

Nie wszystkie kwasy tłuszczowe muszą pochodzić bezpośrednio z jedzenia. Większość z nich może powstawać w naszym organizmie. Można powiedzieć, że to reakcje „liniowe” (z jednego związku powstaje kolejny, z niego następny itd.) – i tak z kwasu linolowego może powstać kwas gamma-linolenowy, a z GLA jego kolejne pochodne. [6, 7]

Brzmi prosto? Na schemacie rzeczywiście może tak wyglądać. Trzeba jednak wiedzieć, że przemiany nie zawsze przebiegają z taką samą wydajnością. Zdolność do wytwarzania GLA z LA zależy od wielu zmiennych – w tym głównie od aktywności enzymów, na którą wpływa m.in. wiek, dieta, hormony i choroby przewlekłe (ogólny stan zdrowia). [6-8]

Tutaj pojawia się olej z wiesiołka – jeden z najłatwiej dostępnych i najlepiej poznanych składników, który dostarcza zarówno kwasu linolowego, jak i „gotowego” kwasu gamma-linolenowego. [8]

Kto może odnieść największe korzyści z suplementacji oleju z wiesiołka?

Przyjmowanie preparatów z olejem z wiesiołka może przyczynić się do:

• poprawy zdrowia i wyglądu skóry – szczególnie przy zaburzonej barierze hydrolipidowej oraz u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry i zmianami o charakterze trądzikowym; [9, 10]
• zmniejszenia objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego – autorzy badań wprost wskazują, że suplementacja jest opłacalną i skuteczną formą wsparcia kobiet, które cyklicznie zmagają się z dolegliwościami związanymi z PMS (m.in. ze wzdęciami, tkliwością i bólem piersi, wahaniami nastroju, zmęczeniem, zmianami apetytu oraz gromadzeniem się wody w organizmie); [11-13]
• zmniejszenia objawów związanych z menopauzą – uderzeń gorąca, nadmiernej potliwości i wahań nastroju; [13, 14]
• wsparcia komfortu stawów – obserwowano korzystny wpływ na zmniejszenie bólu, porannej sztywności i tkliwości stawów. [15, 16]

Jak wybrać dobry suplement diety z olejem z wiesiołka?

Na sam koniec musimy zwrócić uwagę na jeszcze jeden bardzo ważny aspekt – sposób pozyskania i przetwarzania surowca.

Dobrej jakości surowce są wytłaczane i przetwarzane na zimno. Ten sposób produkcji ogranicza kontakt nasion z wysoką temperaturą i sprzyja zachowaniu naturalnego profilu kwasów tłuszczowych. Znaczenie ma również sposób przechowywania – ciemne opakowanie, ochrona przed ciepłem i szczelne zamknięcie po otwarciu zmniejszają ryzyko niekorzystnych zmian w oleju.

Katarzyna Szafraniec
Dietetyk kliniczny

Absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów
Śląskich we Wrocławiu. Specjalizuje się w dietetyce
klinicznej i prowadzeniu edukacji żywieniowej.

Bibliografia

1. Grygierzec, B., & Szewczyk, W. (2021). Uprawa i pozyskiwanie wybranych roślin zielarskich. Karniowice: Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego.
2. Porębska, A. (2023). Medicinal plants in nutricosmetics. Aesth Cosmetol Med., 12(1), 11-15.
3. Duraj, K., & Palacz-Wróbel, M. (2021). Wielokierunkowe działanie oleju z wiesiołka na organizm. Medycyna Rodzinna, 3-4, 36-42.
4. Timoszuk, M., Bielawska, K., & Skrzydlewska, E. (2018). Evening primrose (Oenothera biennis) biological activity dependent on chemical composition. Antioxidants, 7(8), 108.
5. Kaźmierska, A., Bolesławska, I., & Przysławski, J. (2017). Wpływ wielonienasyconych kwasów tłuszczowych na skórę ze szczególnym uwzględnieniem kwasu gamma-linolenowego. Nauka Przyroda Technologie, 11(3), 23.
6. Rychlik, E., Stoś, K., Woźniak, A., Mojska, H. (2024). Normy żywienia dla populacji Polski. Warszawa: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy.
7. Materac, E., Marczyński, Z., & Bodek, K. H. (2013). Rola kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 w organizmie człowieka. Bromatologia i chemia toksykologiczna, 46(2), 225-233.
8. Białek, M., & Rutkowska, J. (2015). Znaczenie kwasu γ-linolenowego w profilaktyce i terapii. Advances in Hygiene & Experimental Medicine/Postepy Higieny i Medycyny Doswiadczalnej, 69.
9. Kaźmierska, A., Bolesławska, I., Polańska, A., Dańczak-Pazdrowska, A., Jagielski, P., Drzymała-Czyż, S., … & Przysławski, J. (2022). Effect of Evening Primrose Oil Supplementation on Selected Parameters of Skin Condition in a Group of Patients Treated with Isotretinoin—A Randomized Double-Blind Trial. Nutrients, 14(14), 2980.
10. Simon, D., Eng, P. A., Borelli, S., Kägi, R., Zimmermann, C., Zahner, C., … & Schmid-Grendelmeier, P. (2014). Gamma-linolenic acid levels correlate with clinical efficacy of evening primrose oil in patients with atopic dermatitis. Advances in therapy, 31(2), 180-188.
11. Shobeiri, F., Masoumi, S. Z., Sourinezhad, H., Ahmadinia, H., Babaei, M., Bekhradi, R., … & Shayan, A. (2018). Effect of Evening Primrose on Premenstrual Syndrome: A Randomized Clinical Trial. INDO AMERICAN JOURNAL OF PHARMACEUTICAL SCIENCES, 5(1), 390-394.
12.  Pruthi, S., Wahner-Roedler, D. L., Torkelson, C. J., Cha, S. S., Thicke, L. S., Hazelton, J. H., & Bauer, B. A. (2010). Vitamin E and evening primrose oil for management of cyclical mastalgia: a randomized pilot study. Alternative Medicine Review, 15(1), 59.
13. Mahboubi, M. (2019). Evening primrose (Oenothera biennis) oil in management of female ailments. Journal of menopausal medicine, 25(2), 74-82.
14. Farzaneh, F., Fatehi, S., Sohrabi, M. R., & Alizadeh, K. (2013). The effect of oral evening primrose oil on menopausal hot flashes: a randomized clinical trial. Archives of gynecology and obstetrics, 288(5), 1075-1079.
15. Hajiaghayi, M., Dolati-Somarin, A. H., & Gholizadeh, F. (2024). The efficacy of evening primrose in rheumatoid arthritis: a systematic review. Research Journal of Pharmacognosy, 11(2), 71-79.
16. Veselinovic, M., Vasiljevic, D., Vucic, V., Arsic, A., Petrovic, S., Tomic-Lucic, A., … & Jakovljevic, V. (2017). Clinical benefits of n-3 PUFA and ɤ-linolenic acid in patients with rheumatoid arthritis. Nutrients, 9(4), 325.

Celem wpisów na blogu jest przedstawienie informacji, poglądów, opinii opartych na wynikach prac badawczych i literaturze ogólnodostępnej. Substancji opisywanych na blogu nie należy traktować jako lekarstw lub produktów farmaceutycznych stosowanych w procesie leczenia chorób. Głównym celem wpisów jest propagowanie zdrowego trybu życia i zbilansowanej diety.

Wszelkie informacje zawarte na blogu objęte są prawami autorskimi majątkowymi. Prawa autorskie przysługują Pharmovit Dystrybucja Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Płocku przy ulicy Kostrogaj 9D. Wszelkie kopiowanie całości bądź części informacji zawartych na blogu bez uprzedniej pisemnej zgody Pharmovit Dystrybucja Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest zabronione.