Szparagi kojarzą się z zielonymi pędami, które wiosną trafiają na talerz. Shatavari należy do tego samego rodzaju roślin, ale tutaj uwagę przyciąga część schowana pod ziemią. W mięsistych korzeniach szparaga groniastego znajdują się szatawaryny – związki, które mogą oddziaływać na receptory, za pośrednictwem których komórki odbierają sygnały estrogenów. [1, 2]
Stąd już krok do pytań bliższych codzienności. Czy po przyjęciu ekstraktu zmienia się stężenie estrogenów we krwi? Jak jego przyjmowanie może wpływać na organizm? Kiedy warto rozważyć suplementację i jakie efekty zaobserwowano w badaniach? W tym artykule staramy się znaleźć odpowiedzi na te pytania.
Co warto wiedzieć o Shatavari (Asparagus racemosus)?
Pod ziemią szparag groniasty tworzy skupisko zgrubiałych korzeni. Po wysuszeniu można je zmielić na proszek albo przygotować z nich ekstrakt. W obu postaciach znajdziemy szatawaryny, jednak ich dokładna ilość zależy od sposobów, jakie wykorzystywano do przetwarzania surowca. [1, 3, 4]
Jednym z lepiej opisanych związków jest szatawaryna IV. Należy do saponin steroidowych. Określenie „steroidowa” opisuje budowę związku (za chwilę do niej wrócimy). W korzeniu występują też inne saponiny, między innymi racemozydy. To dlatego w opisach ekstraktów możesz spotkać dwa różne zapisy – standaryzację na zawartość wszystkich szatawaryn albo na zawartość samej szatawaryny IV. [1, 3, 5]
Właściwości shatavari – od budowy szatawaryn do sygnałów hormonalnych
Wróćmy do szatawaryny IV. Jej cząsteczka ma budowę charakterystyczną dla steroidów, która występuje również w estradiolu (jednym z estrogenów). [1]
Żeby estradiol mógł przekazać komórce sygnał, musi przyłączyć się do receptora (białka, które go rozpoznaje). W doświadczeniu laboratoryjnym zaobserwowano, że część związków z ekstraktu shatavari konkurowała z estradiolem o miejsce na tym receptorze. [2] Stężenie estradiolu we krwi to osobna sprawa. Można je zmierzyć i sprawdzić, czy zmienia się po przyjęciu ekstraktu.
W jednym z badań po 8 tygodniach przyjmowania 100 mg ekstraktu z korzenia shatavari dziennie średnie stężenie estradiolu wzrosło o 36,4%. [5]
Teoria, teorią. Jednak co za tym idzie i jak właściwości A. racemosus mają się do praktycznego zastosowania? To również sprawdzono.
Zastosowanie shatavari u kobiet w okresie okołomenopauzalnym
W okresie okołomenopauzalnym stężenie estradiolu może się wahać. Zmiany te wpływają na sposób, w jaki organizm reguluje temperaturę. Stąd nagłe fale ciepła, którym może towarzyszyć pocenie się. [6] Ponieważ związki z korzenia shatavari mogą oddziaływać na receptory estrogenowe, w badaniach z udziałem kobiet w okresie okołomenopauzalnym sprawdzono, czy po przyjęciu ekstraktu uderzenia gorąca pojawiają się rzadziej lub są mniej nasilone. [2, 3, 7]
Uczestniczki jednego badania przyjmowały 300 mg ekstraktu z korzenia dziennie przez 8 tygodni. Na podstawie ich zapisów obliczono wskaźnik częstości uderzeń gorąca. Pod koniec badania był on średnio o 3,8 niższy niż na początku. [3] W innej próbie kobiety, które przyjmowały po 250 mg ekstraktu dwa razy dziennie przez 60 dni, również zgłaszały mniej nasilone uderzenia gorąca i nocne poty. [7]
W obu próbach uczestniczki odpowiadały również na pytania o codzienne funkcjonowanie.
- W pierwszej po 8 tygodniach przyjmowania ekstraktu z shatavari wynik w skali odczuwanego stresu spadł średnio o 7,1 pkt, a w grupie placebo wzrósł o 3,8 pkt. [3]
- W drugiej próbie u kobiet przyjmujących ekstrakt poprawił się ogólny wynik kwestionariusza jakości życia. Pytania dotyczyły między innymi emocji i funkcjonowania w pracy. [7]
Suplementacja shatavari jako wsparcie przy objawach okołomenopauzalnych
W badaniach nad ekstraktem z korzenia shatavari kobiety zgłaszały poprawę w kilku obszarach codziennego życia. Suplementacja może być wsparciem, gdy pojawiają się:
- uderzenia gorąca;
- nocne poty;
- trudności z zasypianiem;
- zmęczenie w ciągu dnia;
- wahania nastroju;
- suchość i pieczenie okolic intymnych;
- spadek libido. [3, 7]
Powyższe objawy są nieswoiste, czyli mogą mieć różne przyczyny. W pierwszej kolejności warto omówić je z ginekologiem. [8] Jeśli mają związek ze zmianami hormonalnymi w okresie okołomenopauzalnym, suplementację shatavari można rozważyć jako wsparcie w ich łagodzeniu.
Jak monitorować uderzenia gorąca i nocne poty?
Przez tydzień można notować liczbę uderzeń gorąca w ciągu dnia oraz liczbę nocy, w których występowały zaburzenia snu (warto zwrócić uwagę, co było przyczyną wybudzeń). Szczegółowe notatki ułatwiają opisanie dolegliwości podczas konsultacji ginekologicznej.
Po rozpoczęciu suplementacji shatavari zapiski z tygodnia poprzedzającego jej wprowadzenie mogą posłużyć za punkt odniesienia dla obserwacji po 4 i 8 tygodniach. W przytoczonych badaniach właśnie po takim czasie sprawdzano efekty przyjmowania preparatów z ekstraktem z korzenia shatavari. [3]

Katarzyna Szafraniec
Dietetyk kliniczny
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów
Śląskich we Wrocławiu. Specjalizuje się w dietetyce
klinicznej i prowadzeniu edukacji żywieniowej.
Bibliografia
- Kurmi A, Fatima E, Negi AS, Saikia D. Modulation of Various Pharmacological Pathways by Asparagus Saponins: Special Emphasis on Shatavarin-IV. Chem Biodivers. 2026, 23(1), e02360.
- Busayapongchai P, Siri S. Simple assay for screening phytoestrogenic compounds using the oestrogen receptor immobilised magnetite nanoparticles. IET Nanobiotechnol. 2017, 11(4), 395-402.
- Mahajan S, Avad P, Langade J. Efficacy and Safety of Shatavari (Asparagus racemosus) Root Extract for Perimenopause: Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Int J Womens Health. 2025, 17, 4057-4073.
- O’Leary MF, Jackman SR, Sabou VR i wsp. Shatavari Supplementation in Postmenopausal Women Improves Handgrip Strength and Increases Vastus lateralis Myosin Regulatory Light Chain Phosphorylation but Does Not Alter Markers of Bone Turnover. Nutrients. 2021, 13(12), 4282.
- Chattopadhyay R, Karmakar S, Chakraborty TR i wsp. SheVari4®, a proprietary root extract from Asparagus racemosus, ameliorates menopausal health: insights from a randomized, double-blind, placebo controlled clinical trial. Food Nutr Res. 2026, 70, 14275.
- Gombert-Labedens M, Vesterdorf K, Fuller A, Maloney SK, Baker FC. Effects of menopause on temperature regulation. Temperature (Austin). 2025, 12(2), 92-132.
- Gudise VS, Dasari MP, Kuricheti SSK. Efficacy and Safety of Shatavari Root Extract for the Management of Menopausal Symptoms: A Double-Blind, Multicenter, Randomized Controlled Trial. Cureus. 2024, 16(4), e57879.
- National Institute for Health and Care Excellence. Menopause: identification and management. NICE guideline NG23.
Celem wpisów na blogu jest przedstawienie informacji, poglądów, opinii opartych na wynikach prac badawczych i literaturze ogólnodostępnej. Substancji opisywanych na blogu nie należy traktować jako lekarstw lub produktów farmaceutycznych stosowanych w procesie leczenia chorób. Głównym celem wpisów jest propagowanie zdrowego trybu życia i zbilansowanej diety.
Wszelkie informacje zawarte na blogu objęte są prawami autorskimi majątkowymi. Prawa autorskie przysługują Pharmovit Dystrybucja Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Płocku przy ulicy Kostrogaj 9D. Wszelkie kopiowanie całości bądź części informacji zawartych na blogu bez uprzedniej pisemnej zgody Pharmovit Dystrybucja Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest zabronione.
