Opuncja figowa – właściwości, składniki aktywne i ciekawe wyniki badań

Ten, kto pierwszy sięgnął po owoc opuncji, musiał wcześniej poradzić sobie z setkami niemal niewidocznych kolców. Wewnątrz znalazł słodki, intensywnie zabarwiony miąższ pełen twardych nasion.

Czym jest ten owoc i jakie właściwości ma opuncja figowa?

Opuncja figowa – egzotyczny owoc i składnik suplementów diety

Być może miałeś okazję zobaczyć opuncję figową (Opuntia ficus-indica) podczas wakacji w Hiszpanii, we Włoszech, w Grecji albo na Malcie. Kaktus porasta suche, nasłonecznione tereny, a jego spłaszczone pędy (nazywane liśćmi) dobrze znoszą upał i brak wody. Ojczyzną rośliny jest jednak Meksyk. [1]

Pod koniec lata na opuncji dojrzewają owalne owoce. Pojawiają się wtedy na lokalnych targach i straganach. Pod ich grubą skórką kryje się soczysty, słodki miąższ z licznymi bardzo twardymi nasionami (podczas jedzenia trzeba uważać na zęby). Zależnie od odmiany może mieć żółty, pomarańczowy, czerwony albo purpurowy kolor. [1, 2]

Miąższ jada się świeży lub przetwarza na soki, dżemy, syropy albo napoje. Oprócz tego opuncja jest surowcem wykorzystywanym do produkcji ekstraktów. W tym obszarze ceni się jej owoce, nasiona albo mięsiste pędy. Każda część rośliny ma nieco inny skład. Najczęściej wykorzystuje się owoce – to z nich izoluje się najwięcej cennych substancji. [1-3]

Jakie związki zawiera owoc opuncji figowej?

Pierwszą wskazówkę dotyczącą składu daje intensywny kolor. Owoce swoje charakterystyczne zabarwienie zawdzięczają betalainom. W grupie tych barwników występują czerwono-fioletowe betacyjaniny oraz żółto-pomarańczowe betaksantyny. Należą do antyoksydantów (przypomnijmy, że są to związki, które chronią komórki przed nadmiarem wolnych rodników). [2-4]

Betalainom towarzyszą polifenole – pochodne izoramnetyny, kwercetyny i kemferolu oraz kwasy fenolowe. Miąższ dostarcza również witaminy E, A i C, aminokwasów, kwasów organicznych i błonnika pokarmowego (w tym pektyn). [1-3]

Właściwości opuncji figowej

Co wiemy o działaniu składników aktywnych z opuncji figowej? W publikacjach opisuje się m.in. właściwości:

• antyoksydacyjne;
• przeciwzapalne;
• przeciwbakteryjne;
• przeciwwirusowe;
• przeciwcukrzycowe;
• ochronne wobec wątroby;
• neuroprotekcyjne;
• przeciwnowotworowe;
• moczopędne;
• obniżające ciśnienie tętnicze. [1, 4]

Wyżej wymienione działania opisano w publikacji, w której podsumowano w formie tabeli wyniki kilkunastu analiz. [1] Zakres dostępnych danych mocno się różni. Choć część wyników pochodzi z badań laboratoryjnych lub doświadczeń na zwierzętach, to dla wielu naukowców są dobrym argumentem za tym, by szukać podobnych zależności także u ludzi.

Możliwy wpływ opuncji figowej na mikrobiotę jelitową

Największa z nowszych randomizowanych prób objęła 80 dorosłych z dysbiozą jelitową. Przez osiem tygodni połowa grupy przyjmowała 300 mg preparatu, w którego skład wchodził m.in. ekstrakt z soku opuncji – pozostali uczestnicy otrzymywali placebo.

Czy opuncja figowa łagodzi kaca?

Pamiętaj: alkohol działa toksycznie na organizm. Każda wypita ilość wiąże się z ryzykiem dla zdrowia. Żaden suplement nie neutralizuje etanolu ani nie chroni przed następstwami jego spożycia.

Przyjrzyjmy się analizie wpływu ekstraktu z opuncji figowej na dolegliwości, które pojawiają się po spożyciu alkoholu.

W próbie wzięły udział 64 zdrowe osoby dorosłe, spośród których 55 ukończyło próbę. Uczestnicy przyjęli ekstrakt 5 godzin przed spożyciem alkoholu. Zaobserwowano, że po uwzględnieniu suplementacji rzadziej pojawiały się objawy kaca, a nudności, suchość w ustach i brak apetytu miały mniejsze nasilenie. Podkreślamy, że ekstrakt nie przyspieszał trzeźwienia ani usuwania alkoholu z organizmu. [6]

Suplementacja opuncji figowej a kontrola masy ciała

Ekstrakty z opuncji figowej bada się pod kątem kontroli masy ciała. W jednym z doświadczeń z 2024 roku sprawdzono, jak suplementacja składnika w okresie stosowania wysokokalorycznej diety może wpływać na parametry metaboliczne.

W porównaniu z grupą, która nie przyjmowała ekstraktu z opuncji figowej, odnotowano:

• spadek masy ciała o 20%;
• zmniejszenie masy tkanki tłuszczowej o 45%;
• niższe spożycie pokarmu o 10%;
• spadek stężenia glukozy o 29% i insuliny o 64%;
• obniżenie stężenia triglicerydów o 35%. [7]

Badanie zostało przeprowadzone na gryzoniach. Warto zaznaczyć, że takie procedury są standardowym etapem analiz nad właściwościami składników aktywnych i dostarczają cennych informacji o ich możliwym wpływie na organizm człowieka. Wyniki wskazują kierunek dalszych badań z udziałem ludzi.

Katarzyna Szafraniec
Dietetyk kliniczny

Absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów
Śląskich we Wrocławiu. Specjalizuje się w dietetyce
klinicznej i prowadzeniu edukacji żywieniowej.

Bibliografia

1. Guedes, B. N., Fathi, F., Silva, A. M., Santini, A., Oliveira, M. B. P., & Souto, E. B. (2023). Biopharmaceutical applications of Opuntia ficus-indica: bibliometric map, bioactivities and extraction techniques. European Food Research and Technology, 249(10), 2457-2469.
2. Giraldo-Silva, L., Ferreira, B., Rosa, E., & Dias, A. C. (2023). Opuntia ficus-indica fruit: A systematic review of its phytochemicals and pharmacological activities. Plants, 12(3), 543.
3. Martins, M., Ribeiro, M. H., & Almeida, C. M. (2023). Physicochemical, nutritional, and medicinal properties of Opuntia ficus-indica (L.) Mill. and its main agro-industrial use: A review. Plants, 12(7), 1512.
4. Zaman, R., Tan, E. S. S., Bustami, N. A., Amini, F., Seghayat, M. S., Ho, Y. B., & Tan, C. K. (2025). Assessment of Opuntia ficus-indica supplementation on enhancing antioxidant levels. Scientific Reports, 15(1), 3507.
5. Mellai, M., Allesina, M., Edoardo, B., Cascella, F., Nobile, V., Spina, A., … & Puoci, F. (2024). A randomized, double-blind, placebo-controlled trial: Efficacy of Opuntia ficus-indica prebiotic supplementation in subjects with gut dysbiosis. Nutrients, 16(5), 586.
6. Wiese, J., McPherson, S., Odden, M. C., & Shlipak, M. G. (2004). Effect of Opuntia ficus indica on symptoms of the alcohol hangover. Archives of internal medicine, 164(12), 1334-1340.
7. Gómez-García, I., Fernández-Quintela, A., González, M., Gómez-Zorita, S., Muguerza, B., Trepiana, J., & Portillo, M. P. (2024). Usefulness of Opuntia spp. on the Management of Obesity and Its Metabolic Co-Morbidities. Nutrients, 16(9), 1282.

Celem wpisów na blogu jest przedstawienie informacji, poglądów, opinii opartych na wynikach prac badawczych i literaturze ogólnodostępnej. Substancji opisywanych na blogu nie należy traktować jako lekarstw lub produktów farmaceutycznych stosowanych w procesie leczenia chorób. Głównym celem wpisów jest propagowanie zdrowego trybu życia i zbilansowanej diety.

Wszelkie informacje zawarte na blogu objęte są prawami autorskimi majątkowymi. Prawa autorskie przysługują Pharmovit Dystrybucja Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Płocku przy ulicy Kostrogaj 9D. Wszelkie kopiowanie całości bądź części informacji zawartych na blogu bez uprzedniej pisemnej zgody Pharmovit Dystrybucja Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest zabronione.